Journal of Ottoman Calligraphy

Lectures & Editorials on Calligraphy

A Timeline of Ottoman Calligraphers

leave a comment »

Transcription:”Küllü nefsin zaikatülmevt”
“Every soul shall have a taste of death:
in the end to Us shall ye be brought back.”
QURAN 29/57 [The Spider]
Calligraphy by Dogan Cilingir


Non-Ottoman Calligraphers

1-İbn-i Mukle: Abbasî Halifelerinden Muktedir-Billah’ın veziridir. Kûfî yazıdan sülüs ve nesih yazılarını İbn.Mukle vücuda getirmiştir.

2-Ali İbn. Bevvâb :Kendisinden bir asır önce gelen İbn.Mukle’nin vazettiği esası daha ileriye götürmüş ve geliştirmiştir. Kıymetli yazıları bazı kütüphane ve müzelerimizde mevcuttur.

3-Ali İbn-i Hilâl: İbn-i Bevvâb ve İbn-i Mukle’nin yolundan devam etmiştir.

Early Turkish Calligraphers

4-Cemâluddin Yakut’ul-Musta’sımî (1204-1298): Kalemin ucunu eğri keserek aklâm-ı sittede büyük bir gelişme vücuda getirmiştir.Yakut’un yaptığı bu yenilik,hüsn-ü hat tarihinde bir inkılap niteliğindedir, kendisi Türk’tür.Kendisinden sonra gelen Osmanlı Türkleri de hüsn-ü hat sanatının zirve eserlerini vererek Yakut’ul-Mustasım Kaleminin hakkını vermişlerdir.

5-Abdullah Sayrafî: Yakut’un yolundan giderek bilhassa nesih yazılarında tekemmül vadisinde ilerlemiştir.

Ottoman Turkish Calligraphers

6-Meraşlı Hayrettin: Meraşlı Hayrettin üstat, Şeyh Hamdullah’ın hocasıdır.

7-Amasyalı Şeyh Hamdullah (1437-1520): Murakaası ( yani albümü ) Topkapı Sarayı Müzesi Yazı Salonunda teşhirdedir. Padişah ll.Bayezîd’in hocası olan Şeyh Hamdullah bihakkın „kıblet’ul-küttab“ unvanı ile meşhurdur.Çünkü kendisi memleketimizde ve diğer milletlerde bulunan bütün hattatların bilhassa sülüs ve nesih yazılarda teveccüh noktası olmuştur. Böylece en büyük yazı üstâdının Türkiye’de yetiştiğini bıraktığı şâheserlerle ispat etmiştir. Yazı yazarken çok defa mürekkep hokkasını padişah tutmuştur. Bu ise hakkında yapılan en büyük iltifât ve hürmete misâl olarak yeter de artar bile…

8-Karahisarlı Şemseddin Ahmet Efendi (1468-1556): Ahmet Karahisarî İran hattatlarının tesirinden kurtulamamıştır. Sinan devrinde yetişen ve „şeş kalem“ yazının yüzünü ağartan Karahisarî’ye Yakut-ı Rûm da denmiştir.

9-Tacuddin Celâl: Süleymaniye Camii’nin kitâbelerinin yazılmasında Şeyh Hamdullah tarafından Kanunî’ye tavsiye edilen hattattır.

10-Bursalı Şerbetçizâde İbrahim Efendi: Tarzı, Şeyh’in tavrı tutunduktan sonra devam edememiştir.

11-Mustafa Dede: Şeyh Hamdullah’ın oğludur.

12-Hüsameddin Hüseyin Şah: Şeyh’in pek sevdiği talebelerindendir.

13-Şükrullah Halife: Şeyh Hamdullah’ın damadı olup, Hamdullah’tan sonra üstatların üstâdı olmuştur.

14-Pîr Mehmet: Şükrullah’ın oğludur.

15-Kırımlı Abdullah Efendi: Pîr Mehmet ve Mustafa Dede’nin talebesidir.

16-Abdülkerim Halife

17-Belgratlı Feyzullah Efendi

18-Üsküdârlı Hasan Çelebî: Karahisarî’nin mânevî evlâdıdır.

19-Erzurumlu Halid: Hasan Çelebî’nin talebesidir.

20-İmam Mehmet

21-Derviş Ali: İmam Mehmet ve Erzurumlu Halid’den icâzet almıştır.

22-Nefeszâde İsmail Efendi.

23-Suyolcuzâde Eyyubî Mustafa: Derviş Ali’nin talebesidir

24- Hafız Osman Efendi (Hafız Osman bin Ali-1642-1700 m.,?-1112 h.): Hafız Osman, zamanın üstâdı Derviş Ali’den ders almıştır. Daha sonra Derviş Ali’nin emriyle bir müddet Suyolcuzâde Eyyubî Mustafa’dan ders almıştır.Talimini tamamladıktan sonra Nefeszâde İsmail Efendi’ye de devam ederek Şeyh Hamdullah’ın yazılarındaki bütün incelikleri tamamen öğrenmiştir. Böylece yazılarında bilhassa sülüs ve nesihte Şeyh Hamdullah’tan sonra en büyük şahsiyet olarak kabul edilmiştir.O sıralarda başka tavırlarla yazan hattatlar bile Hafız Osman Efendi’ye devam etmişler, daha önce takip ettikleri kaideyi terk ile onun zarif ve parlak üslubu yoluna girmişlerdir. Pek çok talebe yetiştirmiştir. Hafız Osman hattıyla“ yazılan Kur’an-ı Kerim’ler iki bin ikinci yıla girdiğimiz şu günlerde bile memleketimizde büyük bir revaçla tercih edilmektedir. Hatta evlerimizdeki Kur’an-ı kerim’lerin çoğunun Hafız Osman hattıyla yazıldığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Meşhur „waw çekme „ hikâyesi de Hafız Osman’a atfedilir.

25-Hezarfen Mehmet Efendi: Hafız Osman’ın talebelerindendir.

26-Süleyman Nahifî Efendi: Hz.Mevlânâ’nın Mesnevîsini aynı vezinde nazmen tercümede muvaffak olan şair Süleyman Nahifî Efendi de yazıda Hafız Osman Efendi’den kemale ermiştir.

27-Sultan lll.Ahmet: Hafız Osman’ın talebelerindendir.

28-Sultan ll.Mustafa:Hafız Osman’ın talebelerindendir.

29-Çinicizâde Abdurrahman Efendi:Hafız Osman Efendi’nin kalemlerini açmak hizmetiyle haklı iftihara kavuşanlardandır.

30-Cezzar Abdullah Efendi: İmam Mehmet Efendi’nin çömezidir.

31-Ramazan Efendi: Cezzar Abdullah Efendi’den icazet alan Ramazan Efendi, dört yüz Mushaf-ı Şerif yazmıştır.

32-Hafız Halil: Ramazan Efendi’nin halefidir.

33-Hafız Ahmet: Hafız Halil’in halefidir.

34-Yedikuleli Seyyid Abdullah Efendi: Hafız Osman’ın 1112 h.,1700 m.Yılında vefatından sonra Yedikuleli Seyyid Abdullah Efendi “üstat-ı ekber” sayılır.Sultan lll.Ahmet, Yedikuleli’yi daima manevî iltifatlarıyla ve bol ihsanlarıyla taltif eder. Padişaha teşekkürlerini sunmak için yazdığı Kur’an-ı Kerim çok nefistir. (“Bu kıymetli eser hâlen İstanbul Üniversitesi Kütüphanesinde kıymetli yazmalar içinde saklıdır.” Prof. Dr.Süheyl Ünver, Türk Yazı Çeşitleri, 1953, İstanbul,s.8)

35 Ef-Eğrikapılı Râsim Efendi: Yedikuleli’nin en güzide talebelerindendir. Çok talebe yetiştirmiş, çok sayıda Kur’an-ı Kerimler,en’amlar,murakaa ve kıt’alar yazmıştır.

36-Hıfzı: Râsim Efendi’nin talebesidir.

37-Seyyid Abdulhalim: Yedikuleli Seyyid Abdullah Efendi’nin oğlu ve meşhur talebesidir.

38-Seyyid Mehmet: Seyyid Abdullah Efendi’den mezun Seyyid Mehmet Efendi beş yüz Kur’an-ı Kerim yazmıştır. Bu sahada rekor Seyyid Mehmet Efendi’de..

39-Hafız Salih: Çemşîr “Şimşir”Hafız diye anılır.Üç yüzden fazla Kur’an-ı Kerim yazmıştır.

40-Şekerzâde Mehmet: Nesihte üzerine yetişen gelmemiş olarak bilinir. Şimşir Hafız ve Şekerzâde’nin yazıları karşısında hayranlıklar gizlenemez.

41-Süleyman Ah-enîn Kalem

42-Ömer: Sarayda yazı muallimi ve sikkelerin ressamıdır.

43-İmam Derviş Ali

44-Hüseyin Hablî

45-İpci

46-Yahya Fahrettin

47-Yamak Salih

48-Kütahyalı Şeyhzâde Mustafa (Mustafa el-Kutahî)

49-Afif damadı Osman

50-Ebubekir Raşit

51-Trabzonlu Ömer Vasfî

52-İsmail Zühdî: Hıfzî Efendi’nin talebesidir. “Râkım geçilmez” sözüne mazhar meşhur hattat
Mustafa Râkım Efendi’nin ağabeyi ve hocasıdır .Kabr-ı şerifi Edirnekapı haricindedir. Nesih yazı en son âhengine Şeyh Hamdullah ve Hafız Osman’dan sonra İsmail Zühdî’de kavuşmuştur. Sülüs yazıda da Şeyh’in ve Hafız Osman’ın en güzel harf ve kelimelerini alarak aynen, fakat kendi üslûb kanunlarıyla taklit ederek sıralamıştır. Bundan dolayı yazılarına “Şeyh’indir!” dendiği bile olmuştur.

53- Mustafa Rakım Efendi (1757-1828): İsmail Zühdî Efendi’nin en büyük talebesi ve küçük kardeşidir. Bir anlamda en büyük eseridir diyebiliriz. Çünkü Râkım’ın ressamlık yönü bir tarafa; sülüs, nesih, ta’lik ve bilhassa celîde muazzam bir üstaddır.Hiç kimse bu zat kadar lâtif ve bediî tarzda yazmaya muktedir olmamıştır. Onun muazzam eserleri karşısında hayrette kalmamak mümkün değildir. Tuğraları eski şekilden ıslâh ederek en iyisini tasavvur edilmeyecek derecede nefis ve yeni bir tarzda yazmaya kendisinden başka kimse muvaffak olamadı. Tuğrayı herkesin kendi dar zevkine göre uydurmasına mani olmuş ve onu takip edenler yolunda yürümekten başka çare bulamamışlardır.Yazı hiçbir hattatın elinde Râkım’daki kadar teşahhus edememiştir.

54-Mehmet Esad Yesarî (1753-1798)

55-Mahmud Celaleddin (?-1849)

56-Esma İbret Hanım (?-1780)

57-Fatma Şerife Hanım.

58-Kazasker Mustafa İzzet Efendi (1770-1849)

59-Mehmet Hulusî Efendi (1869-1940)

60-Seyyid Mehmet Şevkî Efendi: (1829-1887Dayısı hattat Hulusî Efendiden sülüs ve nesihi meşk etmiş ve asla üstadını bırakmamıştır. Kütüphaneye „Hafız Osman murakka’aları“ denen yazılarını görmek için devamlı gider , yazıları çok mütalaa ederdi. Ayrıca İsmail Zühdî Efendinin yazılarını elde eder ve ruhundan ruhuna feyiz almak için haftanın muayyen günlerinde Edirnekapı haricindeki kabrini ziyaret ederek kendini öyle yetiştirmiştir ki bilhassa sülüste ve nesihte zirveye yetişenlerden olmuştur.

Şevkî Efendi’nin hat şeceresi şöyledir:

a) Mehmet Hulusî (Dayısı)
b) Mahmud Racî
c) Ömer Vasfî
d) Yamak Salih
e) Hüseyin Haplî
f) Derviş Ali (Sanî)
g) Hafız Osman
h) Nefeszâde İsmail
i) Derviş Ali (Evvel)
j) Halid bin İsmail Erzurumî
k) Hasan’ul-Üsküdârî
l) Pîr Mehmet Dede
m) Damad Şükrullah Halife
n) Şeyh Hamidullah

61-Samî Efendi (1838-1912)

62-Bakkal Arif Efendi (1830-1909)

63-Râkım Bey (1874-1949): Bakkal Arif Bey’in talebesidir.

64-Paşazâde Ali Haydar Bey

65-Hoca Sa’deddin Efendi: Osmanlı Şeyh’ul-İslâmı.

66-Yahya Efendi. Osmanlı Şeyh’ul-İslâmı.

67-Feyzullah Efendi: Osmanlı Şeyh’ul-İslâmı.

68-Veliyuddin Efendi: Osmanlı Şeyh’ul-İslâmı.

69-Çelebizâde Asım Efendi: Osmanlı Şeyh’ul-İslâmı.

70-Hekimoğlu Ali Paşa: Osmanlı Sadrazamı.

71-Koca Râgıp Paşa: Osmanlı Sadrazamı.

72-Ağakapılı İsmail Efendi: Hafız Osman Efendi’nin benzeri olmayan müstesna bir zat olduğunu devamlı vurgulardı.

73-Yâkut bin Hilâl

74-Esad Yesârî

75-Yesarîzâde: Esad Yesârî’nin oğludur.

76-Mehmet Tahir (?-1845)

77-Hacı Kâmil Akdik (1861-1941): ”Reis’ul-hattatîn” lâkabına hakkıyla kavuşanlardan.

78-Hacı Nuri Korman (1868-1951)

79-Aziz Efendi (1871-1934)

80-Hasan Rıza Efendi (1849-1920) Halim Özyazıcı’nın hocası.

81-Mustafa Halim Özyazıcı (1898-1964)

82-İsmail Hakkı Altunbezer (1873-1946)

83-Beşiktaşlı Hacı Nuri Efendi (1868-1951)

84-Filibeli Hacı Arif Efendi

85-Ömer Vasfî Efendi (1880-1928)-Mahmud Yazır’ın hocası.

86-Elmalılı Hamdi Yazır (1878-1942)-Sami Efendi’nin talebesi.

87-Mahmud Yazır (1895-1952)

88-Neyzen Haci Muhammed Emin Yazıcı Efendi (1898-1964): Ömer Vasfî Efendi’ nin kardeşidir.

89-Nazif Efendi

90-Necmeddin Okyay (1883-1967)

91-Hafız Kemal Batogay (1891-1981)

92-Mahir İz

93-Prof. Dr.Nihat Çetin

94-Tuğrakeş Hakkı Bey

95-Yahya Hilmî Efendi

96-Şefik Bey

97-Çırçırlı Ali (Haydar) Efendi: Şefik Bey’in talebesidir.

98-Hakkı Efendi (Hakkı Bey): Samî Efendi’nin talebelerindendir.

99-Faik Bey, Ferit Bey

100-Hâmit Aytaç (1891-1982)

Text and Photograph ©http://www.turkhattat.com

Advertisements

Written by calligrapher

March 27, 2007 at 9:03 pm

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: